Wat is een model en waarom is modelregistratie belangrijk? (2/13)

Een model is het uiterlijk van een product of een deel daarvan. Het gaat bijvoorbeeld om de vorm, lijnen, kleuren, materialen of versiering van een product. Het modellenrecht beschermt zowel tweedimensionale vormgeving (een 'tekening'), zoals een dessin op stof, als driedimensionale vormgeving (een 'model'), zoals de vorm van een stoel, lamp of verpakking.

Ook het uiterlijk van digitale producten, zoals grafische gebruikersinterfaces en bepaalde animaties, kan onder het modellenrecht worden beschermd.

Niet ieder ontwerp komt voor modelbescherming in aanmerking. Een belangrijke voorwaarde is dat het model nieuw is en een eigen karakter heeft.

Een model is nieuw wanneer vóór de aanvraag geen identiek model openbaar is gemaakt. Modellen die slechts in onbelangrijke details verschillen, worden daarbij als identiek beschouwd. Heeft de ontwerper het model zelf al openbaar gemaakt, dan geldt onder bepaalde voorwaarden een respijttermijn van twaalf maanden om het alsnog te registreren.

Een model heeft een eigen karakter wanneer de algemene indruk die het bij de geïnformeerde gebruiker wekt, verschilt van die van eerder openbaar gemaakte modellen. Daarbij wordt rekening gehouden met de vrijheid die de ontwerper bij de ontwikkeling van het product had.

Uiterlijke kenmerken die uitsluitend door de technische functie van een product worden bepaald, zijn uitgesloten van modelbescherming. Het modellenrecht beschermt dus het uiterlijk van een product en niet de technische werking ervan.

Een modelregistratie geeft de houder onder de wettelijke voorwaarden het recht om op te treden tegen derden die zonder toestemming producten vervaardigen, aanbieden, verkopen of invoeren waarin het beschermde model is verwerkt.

De bescherming is niet beperkt tot identieke ontwerpen. Ook tegen een overeenstemmend ontwerp kan worden opgetreden wanneer dit bij de geïnformeerde gebruiker geen andere algemene indruk wekt. Een modelregistratie kan daarmee een belangrijk middel zijn om uw productontwerp tegen namaak te beschermen.

Modelrechten zijn territoriaal begrensd. Een Benelux-modelregistratie bij het Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom (BOIP) biedt bescherming in Nederland, België en Luxemburg. Een geregistreerd Uniemodel bij het Bureau voor intellectuele eigendom van de Europese Unie (EUIPO) biedt bescherming in de gehele Europese Unie. Voor bescherming daarbuiten zijn nationale of internationale registraties mogelijk.

Bij een modelregistratie is de weergave van het ontwerp van groot belang. De ingediende afbeeldingen of andere toegestane weergaven bepalen het voorwerp van bescherming en daarmee mede de omvang van het modelrecht.

Het is daarom belangrijk dat alle kenmerken waarvoor bescherming wordt gevraagd duidelijk zichtbaar zijn. Dit kan bijvoorbeeld door het ontwerp vanuit verschillende aanzichten weer te geven, zoals de voor-, zij- en achterkant.

Onderdelen waarvoor geen bescherming wordt gevraagd, kunnen onder bepaalde voorwaarden met onderbroken lijnen of andere visuele aanduidingen buiten de bescherming worden gehouden. Ook een neutrale achtergrond en een consistente weergave van het ontwerp zijn belangrijk.

Een zorgvuldige voorbereiding van de modelregistratie kan voorkomen dat later discussie ontstaat over welke uiterlijke kenmerken precies zijn beschermd.

Een geregistreerd Benelux-model en een geregistreerd Uniemodel zijn vijf jaar beschermd, gerekend vanaf de aanvraagdatum. De registratie kan telkens met vijf jaar worden verlengd, tot een maximale beschermingsduur van 25 jaar.

Na afloop van de bescherming kan de houder niet langer op grond van het modelrecht optreden tegen derden die het ontwerp overnemen. Onder omstandigheden kan het ontwerp nog wel door andere intellectuele-eigendomsrechten worden beschermd, zoals het auteursrecht.

Wilt u uw productontwerp beschermen, een modelregistratie aanvragen of advies over de bescherming van uw model?

De IE-specialisten van Holla begeleiden ondernemers bij modelonderzoek, modelregistratie en modelbewaking en adviseren over de bescherming en handhaving van hun modelrechten.

Lees meer over modelregistratie bij Holla of neem contact op met onze specialisten.