Nieuws

Gemeenten, opgelet: zorg dat alles vóór 1 oktober 2026 op orde is om capaciteits- en prioriteitsaanvragen in te dienen

Gepubliceerd op 23 sep 2026

Onze mensen

Gemeenten, opgelet: zorg dat alles vóór 1 oktober 2026 op orde is om capaciteits- en prioriteitsaanvragen in te dienen

Voor gebieden waar sprake is van netcongestie heeft de ACM een nieuw prioriteringskader vastgesteld (artikel 7.21 en bijlage III bij de Systeemcode Elektriciteit 2026). Sinds 1 juli 2026 is binnen dat prioriteringskader ook een taak weggelegd voor gemeenten. Gemeenten kunnen namelijk vanaf 1 oktober 2026 transportcapaciteit en prioriteit aanvragen voor woningbouw- en onderwijshuisvestingsprojecten. Dit is in de werkwijze ‘Eerder Aanvragen’ uitgewerkt door verschillende ministeries, de ACM, IPO, VNG en netbeheerders. Hierdoor kunnen projecten eerder in aanmerking komen voor prioriteit. In deze blog gaan we in op deze nieuwe taak voor gemeenten. We behandelen de vragen hoe een gemeente hiermee om moet gaan, waar de gemeenten aandacht aan moeten besteden en wanneer het geregeld moet zijn.

Te regelen vóór 1 oktober 2026

Inventarisatie

De eerste taak voor de gemeente is alle projecten in te beeld brengen die binnen 10 jaar opgeleverd worden. Het gaat hier om woningbouwprojecten, collectieve woonvormen en onderwijshuisvesting. Voor het verzamelen van projectinformatie heeft de VNG een invulformat gepubliceerd. Hierin kan alle informatie die nodig is om een aanvraag te doen worden ingevuld. Het gaat in ieder geval om:

De naam en omschrijving van het project;
Het aantal woningen;
Het type aansluiting en het benodigde aansluitvermogen;
De planning;
De locatie van het project;
Het type warmte;
De benodigde collectieve voorzieningen; en
Eventueel een KOVA (Kleine Onlosmakelijk Verbonden Activiteiten).

Bewijslast prioriteit verzamelen

Ten slotte rust op projectontwikkelaars én de gemeente een bewijslast voor het aanvragen van prioriteit. Deze eisen zijn terug te vinden in tabel 4 van bijlage III van de Systeemcode Elektriciteit 2026. Een handige uitwerking voor de praktijk is de handreiking van BZK. De gemeente is verantwoordelijk voor: een bestuursverklaring (als bedoeld in artikel 7.21, derde lid onderdelen a tot en met f van de Systeemcode Elektriciteit 2026), een afschrift tussen de gemeente en de ontwikkelaar of initiatiefnemer waarin afspraken zijn vastgesteld over de te bouwen woonbehoefte en indien nodig aanpassing van het omgevingsplan. Dit kunnen anterieure overeenkomsten, koop- of samenwerkingsovereenkomsten, college- of raadsbesluiten, het omgevingsplan of subsidie- of prestatieafspraken zijn. Als sprake is van een KOVA, is ook hier een aanvullende bestuursverklaring vereist.

Beleidsregels

Een gemeente kan in beleidsregels duidelijk maken hoe de volgorde, ofwel de prioritering, van projecten wordt bepaald. Hiervoor heeft de VNG modelbeleidsregels opgesteld. Ook kan worden gekeken naar gemeenten die deze beleidsregels al opgesteld hebben, zoals Eindhoven en Helmond. Uit deze beleidsregels moet onder andere duidelijk volgen hoe projecten worden geprioriteerd.

Samengevat beschikken gemeenten vóór 1 oktober 2026 over een projectenlijst, een prioriteringslijst en alle benodigde bewijsstukken. Ook kunnen gemeenten hiervoor beleidsregels opstellen, waaruit volgt hoe de prioritering wordt bepaald.

Tussen 1 en 23 oktober 2026

Aanvragen transportcapaciteit, tijdblokkenschema

Van 1 tot en met 22 oktober 2026 geldt een overgangsperiode. In deze periode kunnen gemeenten alle bestaande plannen voor projecten met een geplande oplevering tot en met 2036 gecoördineerd indienen. Hiervoor moet de gemeente het benodigde aantal aansluitingen bepalen en de aangevraagde transportcapaciteit controleren. Ook moet gecontroleerd worden of collectieve voorzieningen en eventuele KOVA’s zijn meegenomen en moeten alle verplichte projectgegevens ingevuld zijn. Ten slotte kan de aanvraag ingediend worden via mijnaansluiting.nl. Nadat de netbeheerder de aanvraag gecontroleerd heeft, een offerte heeft gestuurd en de offerte geaccepteerd is, staat het project definitief op de integrale wachtlijst. Het tijdblokkenschema ziet er als volgt uit:

Datum	Indienen projecten met start bouwjaar	Gepland opleverjaar
Per 1 oktober om 9:00 uur	Startbouw t/m 2028	Uiterlijke oplevering in 2036
Per 6 oktober om 9:00 uur	Startbouw t/m 2029
Per 8 oktober om 9:00 uur	Startbouw t/m 2030
Per 12 oktober om 9:00 uur	Startbouw t/m 2031
Per 14 oktober om 9:00 uur	Startbouw t/m 2032
Per 16 oktober om 9:00 uur	Startbouw t/m 2033
Per 20 oktober om 9:00 uur	Startbouw t/m 2034
Per 22 oktober om 9:00 uur	Startbouw t/m 2035
Per 23 oktober	Einde tijdblokkenschema

De werkwijze ‘Eerder Aanvragen’ blijft na de transitieperiode bestaan. Voor nieuwe projecten kunnen gemeenten op elk moment een aanvraag indienen. Deze projecten sluiten dan achter aan in de rij.

Prioriteit

Tijdens of na de capaciteitsaanvraag kan de gemeente prioriteit aanvragen voor de projecten. Op grond van artikel 7.21 en tabel 4 van bijlage 3 van de Systeemcode is de gemeente zelfs nodig om bepaalde bewijsstukken in te dienen. Zo moet de gemeente bij een aanvraag voor prioriteit van een onderwijsinstelling het volgende aanleveren:

Een bestuursverklaring door of namens het college;
Een afschrift van het Integraal Huisvestingsplan waarin de onderwijslocatie is vermeld;
Indien de onderwijslocatie niet is vermeld in het Integraal Huisvestingsplan, een afschrift van het omgevingsplan waaruit blijkt dat de onderwijslocatie is voorzien op de specifieke locatie.

Voor woonbehoefte moet de gemeente ook een bestuursverklaring door of namens het college overleggen. Daarnaast is een afschrift van de overeenkomst tussen de gemeente en de ontwikkelaar vereist. Als deze niet beschikbaar is, kan een afschrift van het omgevingsplan volstaan. Als er een koppeling wordt gemaakt tussen woonbehoefte en kleinschalige onlosmakelijke verbonden activiteiten en/of collectieve voorzieningen is een aanvullende bestuursverklaring vereist. Uit deze verklaring moet volgen dat de woonbehoefte en de kleine onlosmakelijk verbonden activiteit nodig is voor realisatie van het woonproject.

Tot slot

Met het nieuwe prioriteringskader hebben gemeenten een taak gekregen bij het aanvragen van prioriteit en transportcapaciteit. Belangrijk is dat zij op orde hebben wat in deze blog is beschreven. Als een gemeente een project namelijk gemist heeft in haar inventarisatie, kan deze niet binnen de werkwijze Eerder Aanvragen aangevraagd worden. Het gevolg is dat projecten achteraan in de wachtrij komen. Van belang is dus om vóór 1 oktober deze inventarisatie op orde te hebben.

Heeft u vragen over het prioriteringskader, de ‘Eerder Aanvragen’ werkwijze of de wijze waarop gemeenten invulling kunnen geven aan hun nieuwe taak? Neem dan contact op met onze energierecht-specialisten Ko Hamelink en Bas van Driel.

Terug naar het nieuwsoverzicht

Deel dit artikel

Onze mensen