Fotoauteursrechtclaim ontvangen? Niet iedere hoge schadeclaim houdt stand

In de genoemde zaak ging het om Sumfinidade Unipessoal Lda, een onderneming die namens (een) fotogra(a)f(en) optreedt tegen vermeende auteursrechtinbreuken op foto’s.

De wederpartij had een foto zonder toestemming gebruikt. Dat sprake was van gebruik zonder licentie stond in feite niet ter discussie. De wederpartij had bovendien reeds een bedrag van EUR 143,- betaald als redelijke vergoeding voor het gebruik van de foto.

Sumfinidade achtte dat onvoldoende en vorderde een aanzienlijk hogere schadevergoeding, in eerste instantie EUR 2.930,- en na een eisvermeerdering zelfs EUR 5.000,-. Ter onderbouwing verwees zij naar standaardtarieven die zijn vermeld op haar website.

Daar ging het mis.

De kantonrechter overweegt dat een eiser die schadevergoeding vordert voldoende moet onderbouwen dat de gevorderde bedragen aansluiten bij een gebruikelijke licentievergoeding in de markt.

Volgens de rechtbank had Sumfinidade onvoldoende aangetoond dat de gehanteerde tarieven daadwerkelijk marktconform waren. Dat de tarieven op een eigen lijst stonden vermeld, achtte de kantonrechter onvoldoende.

Nu er geen concrete aanknopingspunten zijn voor de begroting van de schade ging de kantonrechter over tot schatting van de schade. Vervolgens schatte de kantonrechter de schade inclusief wettelijke rente op een bedrag gelijk aan het bedrag dat de wederpartij klaarblijkelijk als billijk beschouwt en al betaald heeft, namelijk EUR 143,-. De vorderingen van Sumfinidade worden dan ook afgewezen.

De uitspraak vormt een belangrijke correctie op een praktijk waarin schadevergoedingen soms min of meer forfaitair lijken te worden opgevoerd.

Het uitgangspunt blijft uiteraard dat auteursrechtinbreuk niet kosteloos mag blijven. Een fotograaf heeft recht op vergoeding van de schade die hij lijdt doordat een foto zonder toestemming is gebruikt. In de praktijk wordt daarvoor vaak aangesloten bij de hypothetische licentievergoeding.

Maar ook die hypothetische vergoeding moet voldoende worden onderbouwd. Algemene verwijzingen naar interne tarieven of eigen rekensystematieken zijn daarvoor niet zonder meer voldoende.

Voor de praktijk bevat de uitspraak daarom belangrijke aandachtspunten.

• een schadevordering zal concreet moeten worden onderbouwd;
• het moet aannemelijk worden gemaakt dat de gevorderde bedragen aansluiten bij marktconforme licentievergoedingen;
• verwijzingen naar eigen tarievenlijsten volstaan niet automatisch;
• aanvullende schadeposten zullen afzonderlijk moeten worden gemotiveerd.

• hoge claims zijn niet automatisch verschuldigd;
• het loont om kritisch te kijken naar de onderbouwing van de schade;
• een redelijke licentievergoeding zal veelal voldoende zijn;
• rechters toetsen steeds kritischer of gevorderde bedragen daadwerkelijk redelijk en marktconform zijn.

De uitspraak staat niet op zichzelf. Al langer bestaat kritiek op het verdienmodel van sommige foto-claimbedrijven. Daarbij wordt gewezen op:

• zeer hoge standaardclaims;
• stevige druk in sommatiebrieven;
• beperkte transparantie over de daadwerkelijke schade; en
• onvoldoende onderbouwing van gevorderde tarieven.

Tegelijkertijd moet worden voorkomen dat het debat doorslaat naar de andere kant. Fotografen moeten hun rechten effectief kunnen handhaven en online beeldgebruik is niet ‘gratis’ enkel omdat content eenvoudig via internet vindbaar is.

De kernvraag blijft daarom niet óf moet worden betaald, maar:

• of daadwerkelijk sprake is van auteursrechtinbreuk;
• wie rechthebbende is; en
• en welke vergoeding redelijk is.

1. Controleer vooraf of gebruik van een foto is toegestaan

Gebruik niet zomaar een afbeelding die via Google of social media vindbaar is. Controleer:

• of een licentie vereist is;
• onder welke voorwaarden de foto mag worden gebruikt; en
• of bijvoorbeeld naamsvermelding verplicht is.

Er bestaan diverse websites met rechtenvrije of correct gelicentieerde afbeeldingen.

2. Leg licenties goed vast

Bewaar:

• aankoopbewijzen; 
• screenshots van licentievoorwaarden; en
• en correspondentie over toestemming.

Dat voorkomt bewijsproblemen achteraf.

3. Let op bij stockfoto’s en productfoto’s

Niet iedere foto voldoet automatisch aan de auteursrechtelijke werktoets.

Met name bij zeer eenvoudige, rechttoe rechtaan productfoto’s kan discussie bestaan over de vraag of sprake is van voldoende creatieve keuzes. Zie bijvoorbeeld de uitspraak van de kantonrechter van de Rechtbank van Noord-Holland van 6 april 2017 (ECLI:NL:RBNHO:2017:10089) en die van de rechtbank Midden-Nederland van 16 april 2026 (ECLI:NL:RBMNE:2026:2307), waarin kritisch wordt gekeken naar de auteursrechtelijke bescherming van productfotografie.

Ontvangt u een sommatiebrief of claim wegens vermeend ongeautoriseerd gebruik van een foto op uw website? Dan is het verstandig niet direct klakkeloos te betalen, maar eerst een aantal punten te controleren.

1. Is daadwerkelijk sprake van auteursrechtelijke bescherming?

Niet iedere afbeelding kwalificeert als auteursrechtelijk beschermd werk. Bij zeer eenvoudige of technisch bepaalde fotografie kan discussie bestaan over de vraag of voldoende creatieve keuzes zijn gemaakt.

2. Is de eisende partij wel rechthebbende?

Controleer:

• wie de oorspronkelijke fotograaf is;
• of rechten daadwerkelijk zijn overgedragen; en
• of de claimorganisatie bevoegd is namens de fotograaf op te treden.

Dat blijkt in de praktijk niet altijd even duidelijk.

3. Bestaat mogelijk een uitzondering?

In sommige gevallen kan een beroep mogelijk zijn op bijvoorbeeld:

• citaatrecht;
• parodie;
• of een andere wettelijke beperking.

Dat zal niet snel slagen, maar moet wel worden beoordeeld.

4. Kijk kritisch naar de hoogte van de claim

Een gevorderd bedrag moet voldoende worden onderbouwd.

In de praktijk wordt regelmatig aansluiting gezocht bij de tarieven van Stichting BeeldAnoniem, zie bijvoorbeeld rechtbank Den Haag 3 oktober 2016 (ECLI:NL:RBDHA:2016:15983). Ook die tarieven zijn echter niet automatisch beslissend of in iedere situatie passend. Zie bijvoorbeeld rechtbank Amsterdam 24 februari 2021 (ECLI:NL:RBAMS:2021:6721).

5. Overweeg betaling van een redelijke vergoeding

Indien daadwerkelijk sprake is van auteursrechtinbreuk, kan het verstandig zijn proactief een redelijke licentievergoeding te betalen. Dat kan verdere escalatie en proceskosten soms voorkomen.

Heeft u een sommatiebrief ontvangen wegens vermeend ongeautoriseerd gebruik van een foto, of wilt u juist auteursrechten op beeldmateriaal handhaven? Wij denken graag met u mee.