Werk of vakantie?
Door de uitbarsting van de vulkaan onder de Eyjafjallajökull-gletsjer op IJsland werd het internationale vliegverkeer enkele dagen gehinderd. Vakantiegangers zijn in het buitenland gestrand en konden niet op (tijd op) hun werk verschijnen.
Hebben deze werknemers recht op loon of hebben zij vakantiedagen moeten opnemen? Het burgerlijk wetboek bepaalt dat geen loon verschuldigd is voor de tijd dat er niet gewerkt wordt (geen arbeid, geen loon), maar ook dat de werknemer wel recht op loon houdt en dus geen vakantiedagen hoeft op te nemen als de reden van het niet werken in redelijkheid voor rekening van de werkgever komt. Wat gaat voor? De vraag moet worden gesteld of de oorzaak van het niet kunnen werken ‘redelijkerwijs’ voor rekening van de werkgever of voor rekening van de werknemer moet komen. Ofwel, ligt de oorzaak meer in de risicosfeer van de werkgever of in die van de werknemer?
Bij de invulling van de redelijkheidstoets geldt een drietal gezichtspunten:
- De objectieve voorzienbaarheid van de gebeurtenis. Het gaat er hierbij om wat voor een
doorsnee werkgever/goed werkgever in het algemeen voorzienbaar is. Is het voorzienbaar dan kan
het aan de werkgever worden toegerekend.
- Het profijt- en het beïnvloedingsbeginsel. Het profijtbeginsel deelt de verantwoordelijkheid toe
aan de persoon die profijt trekt van een bepaalde handeling en het beïnvloedingsbeginsel aan de
persoon die in staat is de verwezenlijking van het risico te beïnvloeden.
- En ten derde het verzekeringsaspect. Het is van belang of een werkgever een
bedrijfsschadeverzekering heeft afgesloten die dekking biedt tegen de financiële gevolgen,
inclusief het loon, van bepaalde calamiteiten.
Exceptionele gebeurtenissen die van buitenaf komen en noodzakelijkerwijs moeten leiden tot het stilleggen van (een deel van) het werk zijn in beginsel niet voorzienbaar. Denk aan brand, overstroming en ontploffing. Doorgaans wordt bij een dergelijke gebeurtenis vastgesteld dat de werkgever geen loon verschuldigd is. Er zijn echter ook allerlei overmachtachtige situaties die in het arbeidsrecht hebben geleid tot speciale regelingen, denk hierbij bijvoorbeeld aan vorstverlet.
De aswolk is echter zo uitzonderlijk dat een werkgever daarvoor geen voorzieningen zal kunnen treffen. Zo heeft de Centrale Raad van Beroep in 1982 al eens bepaald dat wanneer een werknemer het werk niet kan bereiken ten gevolge van weersomstandigheden, dat niet aan de werkgever kan worden toegerekend. Daarnaast is het mogelijk voor de werknemer om een reisverzekering af te sluiten. Deze verzekeringen geven vaak een (sommen)vergoeding in geval van vertraagde terugkeer (of vertraagd vertrek). Ook dit is een indicatie dat dit soort zaken voor risico van de werknemer komen. Tot slot kiest een werknemer er zelf voor om met het vliegtuig op vakantie te gaan. Eventuele belemmeringen ten aanzien van dat vliegverkeer dienen dan ook voor rekening van de werknemer te komen.
In de situatie van de aswolk is de hoofdregel verdedigbaar: geen arbeid, geen loon. Over de verzuimdagen behoeft geen loon te werden betaald, of zij mogen in overleg met de werknemer in mindering worden gebracht op het vakantiedagensaldo.
Voor meer informatie kunt u contact opnemen met een van onze specialisten van de Business Unit Arbeidsrecht:
‘s-Hertogenbosch: mr. Mark van der Schoor (T: (073) 616 11 00, E: m.vanderschoor@holla.nl)
Eindhoven: mr. Martijn Huisman (T: (040) 238 06 00, E: m.huisman@holla.nl)
Tilburg: mr. Joost Wasser (T: (133) 584 08 40, E: j.wasser@holla.nl)
