Zelfs indien dat niet met opzet gebeurt, dient u de schade die u aan een ander toebrengt, te vergoeden. Als het goed is, bent u daarvoor verzekerd. Ook de overheid dient de schade die zij door haar handelen aan een ander toebrengt in beginsel te vergoeden. Er is een aantal grondslagen voor een dergelijke verplichting om schade te vergoeden: de overheid kan een onrechtmatige daad jegens een ander plegen en op grond daarvan verplicht zijn om schade te vergoeden. Ook kan het zijn dat de overheid haar afspraken vastgelegd in een contract niet of niet volledig nakomt en op grond daarvan gehouden is schadevergoeding toe te kennen. Tenslotte kan het zo zijn dat de besluiten die de overheid neemt, weliswaar noodzakelijk en gerechtvaardigd zijn, maar dat moet worden vastgesteld dat het niet zo kan zijn dat de (financiële) lasten eenzijdig op slechts één of enkele particulieren of bedrijven worden afgewenteld. In het laatste geval wordt de schadevergoeding vaak nadeelcompensatie genoemd, of schadevergoeding wegens een rechtmatige overheidsdaad.
Als het op procedures aankomt, omdat de overheid het niet eens wordt met het bedrijf dat de schade lijdt, dan gelden niet alleen de procedures bij de burgerlijke rechter. Het gaat dan om de procedures die van toepassing bij geschillen over schadevergoeding, waarbij de overheid aansprakelijk wordt gesteld wegens onrechtmatige daad of wegens niet-nakoming van de overeenkomst. Ook geldt - en dat geldt alleen bij de overheid – de bestuursrechtelijke procedure. De bestuursrechtelijke procedure is in veel gevallen aantrekkelijk, omdat vrij snel duidelijkheid kan worden verkregen tegen minder kosten. Wel dient te worden beseft dat hier niet elke schade wordt vergoed. De overheid kan in beginsel slechts worden verplicht tot het vergoeden van schade die boven het maatschappelijk risico ligt dat voor rekening van de betrokken onderneming of particulier komt.
Hoe zit die bestuursrechtelijke procedure dan in elkaar?
In veel gevallen is in wet of verordening een vorm van schadevergoeding geregeld. Voorbeelden daarvan zijn de vergoeding van proceskosten in bezwaar (7:15 Algemene wet bestuursrecht), planschadevergoeding (de vergoeding van schade op grond van artikel 6.1 Wet ruimtelijke ordening veroorzaakt door beslissingen zoals een projectbesluit, een ontheffing van een voorschrift uit een bestemmingsplan, of door een voorschrift uit een bestemmingsplan) en de vergoeding voor bepaalde milieumaatregelen (artikel 15.20 Wet Milieubeheer). Er is ook de mogelijkheid om een zelfstandig schadebesluit te vragen. Deze vorm van schadevergoeding is (nog) niet wettelijk geregeld. Ze geldt alleen voor schade veroorzaakt door beslissingen die als besluit in de zin van de wet kunnen worden beschouwd. Indien dat verzoek onderbouwd wordt gedaan, dan kan op betrekkelijk eenvoudige wijze en binnen korte beslistermijnen duidelijkheid worden verkregen over het recht op schadevergoeding. Bent u het niet eens met de beslissing op dat verzoek om schadevergoeding, dan kunt u daartegen meestal een bezwaarschrift indienen en (vervolgens) beroep instellen bij de bestuursrechter. Met andere woorden: dreigt u schade te lijden of heeft u al schade geleden door een besluit van de overheid, dan moet u deze mogelijkheid zeker overwegen!
Wilt u meer weten? Neemt u dan contact op met:
mr. Jan van Heijningen (T: (073) 616 11 37, E: j.vanheijningen@holla.nl)
