Sourcingscontracten zijn recessie-proof te maken.
De economische dip had gevolgen voor aanbieders en afnemers van IT-diensten. Door vraaguitval stonden IT-tarieven onder druk, zodat diensten scherp ingekocht kon worden. Maar bedrijven die vast zaten aan langlopende IT-contracten leken daar niet van te kunnen profiteren. Prijzen en prijsmechanismen zijn in dit soort contracten immers vastgelegd. Vaak wordt de prijs niet wezenlijk lager als bijvoorbeeld door de inkrimping van een bedrijf minder behoefte aan IT-ondersteuning is. Moet de afnemer van IT-diensten dit soort langlopende contracten dan maar vermijden of zijn er andere opties? Kan een langlopende IT-overeenkomst in geval van een economische dip opengebroken worden? Het antwoord op die laatste vraag luidt: ja en nee.
Het hangt er vanaf wat er precies in het IT-contract is opgenomen, maar doorgaans staat er weinig in over een tussentijdse beëindigingsmogelijkheid in dit soort situaties. De wet geeft echter de mogelijkheid aan de rechter om in bepaalde onvoorziene omstandigheden de gevolgen van een overeenkomst te wijzigen of de overeenkomst zelfs geheel of deels te ontbinden. Hiervoor dient aan drie voorwaarden te zijn voldaan. Ten eerste moeten de omstandigheden die zich voordoen daadwerkelijk onvoorzien zijn ten tijde van het aangaan van het contract. Indien partijen rekening hebben gehouden met een verslechtering van de markt, zal het beroep niet worden gehonoreerd. De tweede voorwaarde is dat het wel om een hele ernstige wijziging van omstandigheden dient te gaan. Daarvan is alleen sprake als het ongewijzigd in stand houden van de overeenkomst naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zou zijn. Alleen een ernstige verstoring van het contractuele evenwicht kan dus aanleiding zijn tot wijziging van de overeenkomst. De derde voorwaarde is dat de wijziging in omstandigheden niet voor rekening dient te blijven van de partij die zich tot de rechter wendt. Als dit bijvoorbeeld tot het normale bedrijfsrisico behoort, dan zal een verzoek om de overeenkomst open te breken worden afgewezen. Juist een neergang in de economie zal vaak onder dat normale bedrijfsrisico worden geschaard.
Het is geen sinecure om langs die weg de gevolgen van een IT-overeenkomst te wijzigen. In de praktijk wordt door de rechter zeer terughoudend gebruik gemaakt van de bevoegdheid om een overeenkomst aan te passen. Er is slechts een handvol gevallen bekend waarin met succes een beroep op onvoorziene omstandigheden werd gedaan.
Maar er is een alternatief. Afnemers kunnen IT-overeenkomsten zelf crisis-proof maken, door het opnemen van een “benchmark-clausule” in het contract of een “hardship-clausule”. Een zogenaamde benchmark-clausule is een clausule waarin u van tevoren vastlegt dat prijswijzigingen in de benchmark leiden tot een aanpassing van de overeengekomen bedragen. Gaat de prijs in de markt omlaag, dan gaat ook de contractsprijs omlaag – en omgekeerd! Een zogenaamde hardship-clausule verplicht, kort gezegd, tot heronderhandelen in het geval van grote verstoringen in het contractuele evenwicht. De laatste tijd winnen dit soort clausules aan populariteit. Misschien het overwegen waard bij het aangaan van een overeenkomst.
Dit artikel is tevens verschenen in Autmatisering Gids.
Voor meer informatie kunt u contact opnemen met mr. Luuk Jonker van de Sectie Intellectuele Eigendom/ICT te ’s-Hertogenbosch (T. 073 - 616 11 00, E: l.jonker@holla.nl).
